GIỚI THIỆU DỰ ÁN TỔNG THỂ “XÂY DỰNG HOÀN CHỈNH HỆ THỐNG TRỌNG LỰC NHÀ NƯỚC”

Cập nhật : 03/06/2009
Lượt xem: 297
Trọng lực là một ngành khoa học về trái đất và sự biến thiên của nó theo thời gian. Đại lượng xác định được của lực hút trái đất còn được gọi là giá trị trọng lực là hằng số cơ bản của hệ thống đơn vị đo lường quốc tế và là một đơn vị đo lường cơ bản của mỗi nước, các số liệu trọng lực thường được xác định trên mỗi quốc gia, khu vực nhiều quốc gia và ở trên phạm vi thế giới, tạo thành một trường trọng lực cục bộ và toàn cầu. Trường trọng lực này có ý nghĩa khoa học và thực tế to lớn, áp dụng cho những ngành khoa học cơ bản như: Trắc địa bản đồ, Địa chất, Hải dương học, Thiên văn học, Hàng không, Địa lý, Vật lý trái đất … và Quốc phòng.
Ngay từ những năm hoà bình mới lập lại (1954), công tác trọng lực đã được triển khai ở miền Bắc nước ta. Dưới sự giúp đỡ của Liên Xô trước đây, Tổng cục Địa chất trước đây đã tiến hành đo trọng lực chi tiết với mục đích thăm dò khoáng sản ở miền Bắc nước ta.
Đầu những năm 70 của thế kỷ trước, bản đồ trọng lực tỷ lệ 1/50.000 đã được thành lập ở một số khu vực phục vụ cho thăm dò khoáng sản nhưng qui mô nhỏ, phân tán và đặc biệt chưa được kết nối vững chắc trên cơ sở hệ thống trọng lực Quốc gia thống nhất có độ chính xác cao. Nhằm thiết lập hệ thống trọng lực thống nhất có độ chính xác cao, năm 1971, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định xây dựng hệ thống trọng lực hạng I, II trong phạm vị cả nước. Từ năm 1973, hệ thống trọng lực hạng I, II bắt đầu được xây dựng ở miền Bắc và sau ngày giải phóng miền Nam, nó được phát triển trong phạm vi cả lãnh thổ gồm đất liền và trên các đảo ở biển nước ta. Hệ thống trọng lực hạng I, II này đã là cơ sở để Tổng cục Địa chất xây dựng bản đồ trọng lực tỷ lệ 1/500.000 phủ trùm cả nước và bản đồ trọng lực tỷ lệ 1/50.000 phủ trùm Đồng bằng Bắc bộ và Đồng bằng Nam bộ. Các số liệu trọng lực trên đã làm cơ sở góp phần đánh giá tổng quan tình hình khoáng sản ở nước ta, nó cũng góp phần xây dựng trường trọng lực ở Việt Nam phục vụ cho các nghiên cứu về trái đất và lãnh thổ nước ta trong thời gian trên. Để hiện đại hoá lưới trọng lực hạng I năm 1987 – 1988, với sự giúp đỡ của Liên Xô trước đây chúng ta đã xây dựng và hiện đại hoá lưới trọng lực cơ sở và trọng lực hạng I với 4 điểm trọng lực cơ sở và 10 điểm trọng lực hạng I. Trong giai đoạn hiện đại hoá lưới trọng lực này đã làm tăng thêm độ tin cậy và độ chính xác của các giá trị trọng lực ở nước ta. từ đó đến nay công tác đo trọng lực gần như không được phát triển chỉ có công việc đo trọng lực chi tiết của Tổng cục Địa chất ở một số khu vực nhỏ còn được tiến hành. Công tác đo và sử dụng các số liệu trọng lực gần như bị lãng quên. Nhiều vấn đề quan trọng và bức xúc của công tác đo đạc bản đồ và các ngành kỹ thuật khác không được giải quyết vì thiếu số liệu trọng lực như:
- Chỉnh lý hệ thống độ cao Quốc gia về độ cao chuẩn.
- Xây dựng mô hình Geoid độ chính xác cao ở Việt Nam, phục vụ cho nghiên cứu chính xác hình dạng, kích thước lãnh thổ trong phạm vi nước ta, khu vực và toàn cầu.
- Xây dựng trường trọng lực cục bộ chính xác ở từng khu vực và trên phạm vi lãnh thổ, phục vụ cho nghiên cứu cấu tạo và chuyển dịch của vỏ trái đất, làm căn cứ để phát hiện động đất, giúp cho Nhà nước có các biện pháp phòng chống thiên tai, đảm bảo phát triển kinh tế và an toàn đời sống cho nhân dân.
Hiện nay, với sự phát triển liên tục và mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, công nghệ đo trọng lực đã phát triển ở mực độ cao, máy móc đã tinh vi và chính xác hơn, phương pháp đo và sử lý số liệu được tự động hoá cao cho phép giải quyết thoả đáng các vấn đề nêu ở trên với độ tin cậy và chính xác cao.
Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn trong quá trình phát triển kinh tế xã hội và an ninh quốc phòng của đất nước, dự án: “Xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống trọng lực Nhà nước” đã được Tổng cục Địa chính trước đây (nay là Bộ tài nguyên và Môi trường) giao cho Viện Nghiên cứu Địa chính (nay là Viện Khoa học đo đạc và bản đồ) chủ trì xây dựng và thực hiện từ 2002 đến nay.
Mục tiêu của dự án là xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống trọng lực Quốc gia bao gồm hoàn chỉnh các điểm trọng lực tuyệt đối, các điểm trọng lực hạng cao Nhà nước, hệ thống các điểm chi tiết trên đất liền và trên biển và cuối cùng là cơ sở dữ liệu trọng lực Quốc gia.
Dự án hoàn thiện hệ thống trọng lực Quốc gia bao gồm các nhiệm vụ chính sau:
- Đánh giá xử lý các số liệu trọng lực hiện có ở nước ta, đưa các dữ liệu trọng lực hiện có về hệ trọng trường thống nhất toàn quốc.
- Xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống trọng lực Quốc gia bao gồm:
+ Các điểm trọng lực cơ sở (trọng lực tuyệt đối),
+ Các điểm trọng lực hạng I,
+ Các đường đáy, phòng kiểm nghiệm máy trọng lực.
- Đo trọng lực chi tiết phục vụ xác định Geoid chính xác ở Việt Nam.
- Đo trọng lực dọc các tuyến thuỷ chuẩn hạng cao, phục vụ cho việc tính chuyển về hệ độ cao thường,
- Đo trọng lực biển.
- Xây dựng cơ sở dữ liệu trọng lực.
Dự án tổng thể được cụ thể hoá bằng các thiết kế kỹ thuật dự toán theo một số nhóm nhiệm vụ trên và thực hiện theo kế hoạch hàng năm của Bộ TNMT.